Nederlandse vestingen

Blad: NRC Handelsblad
Datum: 2005-05-21
Door: Tijs van den Boomen

De eerste officiële ommuurde wijk van Nederland is een feit. Uit politiekcorrecte overwegingen moet de poort voorlopig overdag open blijven: 'gated communities' zijn taboe in Nederland. Maar zijn ze eigenlijk wel zo slecht?

De oprijlaan van kasteel Leliënhuyze is een modderpoel en aan de rechterflank kijk je nog op de kale betonnen constructie, maar het centrale binnenplein en het poortgebouw geven al een goede indruk van de nostalgische sfeer die hier wordt bewerkstelligd. Dichtgemetselde nepramen, richels met opzettelijk misvormde bakstenen en loze boogconstructies moeten ervoor zorgen dat de 67 nieuwbouwwoningen een middeleeuwse indruk maken.
''s Avonds is het kasteel afgesloten door een slagboom. Deze kunt u vanuit uw woning bedienen.' Het is slechts een onopvallend regeltje in de uitgebreide verkoopbrochure van dit kasteel ten noordwesten van 's-Hertogenbosch, maar het betekent wel dat Nederland binnenkort zijn eerste echte gated community krijgt. De eerste woningen zijn in maart opgeleverd, de slagboom wordt aan het einde van de zomer geplaatst als alle bewoners het kasteel hebben betrokken.
Terwijl in Amerika al sinds de jaren zestig ommuurde wijken worden gebouwd en inmiddels ruim een op de acht Amerikanen in zo'n wijk woont, bleek het Nederlandse taboe op privatisering van de openbare ruimte tot nu toe sterk genoeg om deze wereldwijde ontwikkeling te keren. Maar nu is het dan zover, want Leliënhuyze voldoet aan de twee formele criteria van een gated community: de toegangsweg en de binnenpleinen zijn collectief eigendom van de bewoners en een poort houdt ongewenste bezoekers buiten. Het is zelfs een dubbele poort: eerst is er de slagboom uit de verkoopfolder die de toegangsweg voor auto's afsluit, in het erachter gelegen poortgebouw komt een hekwerk dat ook voetgangers en fietsers de toegang verspert.
Leliënhuyze is het vierde kasteel van het complex Haverleij. Bij de andere drie zijn de binnenterreinen openbaar, ze worden dan ook door de gemeente onderhouden. Weliswaar hebben deze kastelen een eigen vlag en een statige oprijlaan die een weinig uitnodigende indruk maakt, maar poorten en slagbomen ontbreken hier. 'Het concept van wonen op een kasteel en de bijbehorende sociale controle zorgen al voor een veilig gevoel', zegt Kees Schipper van projectontwikkelaar Heijmans.

   1  2  3  4  5  6